Behandeling Soorten Klachten Zelfbeschadiging

Wat is zelfbeschadiging?

http://www.relicom.nlhttp://www.relicom.nl/re-imet/images/top.png

Zelfbeschadiging of automutilatie is een bijwerking in het gedrag van mensen die zichzelf aan het verliezen zijn of kwijt zijn. Alles om hen heen is dan weggevallen en ze zijn zelf als het ware uit hun lichaam gestapt. Er is nog bewustzijn van hun bestaan en ze trachten zichzelf terug te vinden door hun lichaam te voelen. Meestal ligt de pijngrens erg laag en helpt zichzelf knijpen niet. De gevoelszintuigen lijken verdoofd en moeten heviger geprikkeld worden. Dat kan op veel manieren: door krassen, snijden, slaan of met lichaamsdelen tegen een muur slaan of op de grond bonken. Dat kan door scherpe voorwerpen in te nemen of door producten te drinken die ziek maken en lichamelijke pijn veroorzaken.

Een aanhangsel van zelfbeschadiging kan zijn: een slechte verzorging van het lichamelijk welzijn, kou, hitte, droogte of vocht trotseren, het lichaam uitputten door grote inspanningen zoals opdrukken, overmatig rennen en sporten. Bij sommige mensen is het opvallend hoeveel ongelukjes ze hebben, hoe vaak ze vallen of zich op andere manieren naar de omgeving ‘verantwoord’ verwonden.
Ook teveel eten of het aangaan van relaties waarin mishandeling door de partner plaatsvindt, kan een vorm van zelfverwonding zijn.

Zelfverwonding openbaart zich meestal in de leeftijdscategorie van 17 tot 25 jaar, maar kan ook op jongere leeftijd al voorkomen. Uit onderzoek blijkt dat 5% van de middelbare scholieren en studenten zichzelf beschadigt. Dat is 1 op elke 20 scholieren en studenten. Vermoedelijk komt automutilatie vaker voor bij vrouwen dan bij mannen, omdat zij ook vaker slachtoffer worden van seksueel misbruik, wat een medeveroorzaker kan zijn van automutilatie. Mannen zijn, onder dezelfde omstandigheden, eerder dan vrouwen geneigd hun agressie niet naar binnen te richten, maar naar buiten.

Zelfbeschadiging is een dringend zorg- en aandachtvragend symptoom. Niet alleen vanwege lichamelijke risico's, maar vooral vanwege de geestelijke toestand van de persoon. Het is een signaal dat iemand zichzelf volledig kwijt kan raken. En dat is op zijn beurt weer een signaal dat iemand een situatie of het leven zelf niet aan kan.

Soms wordt zelfverwonding, net als een zelfmoordpoging (of het dreigen daarmee), gezien als een manier om aandacht van de buitenwereld te krijgen. Toch ligt het waarschijnlijk anders. Het feit dat de verwondingen juist worden aangebracht op lichaamsdelen die door kleding worden bedekt, en dat mensen die aan zelfverwonding doen er vaak goed in zijn om hun wonden en problemen te verbergen, wijst er op dat het niet om aandacht vragen gaat. Middelbare scholieren en studenten zijn een zeer kwetsbare groep waar veel verwarring heerst. Het afdoen van het symptoom als modeverschijnsel of het in competitie gaan met medescholieren of –studenten over pijn kunnen verdragen, is een wat al te sterke versimpeling van het probleem.

 

Zijn er overeenkomsten met zelfmoord?

http://www.relicom.nlhttp://www.relicom.nl/re-imet/images/top.png

Er is geen duidelijke grens aan te geven waar zelfverwonding ophoudt en zelfmoord begint. Vaak zijn mensen die aan zelfverwonding doen, ook bezig met het nadenken over zelfmoord, of ontwikkelen ze zelfs steeds concretere plannen in die richting. Zelfmoord zou in dit verband gezien kunnen worden als de ernstigste vorm van zelfverwonding.

Naast het gegeven dat er overeenkomsten zijn met zelfmoord, lijkt zelfverwonding in sommige opzichten ook een beetje op een verslaving: het levert degenen die het doen een korte ontsnapping uit de verschrikkelijke werkelijkheid op. Die ervaring van ontsnapping is tijdelijk, en de verminking vindt dus steeds opnieuw plaats om dat gevoel terug te krijgen. Het kan ook voorkomen dat diegenen die aan zelfverwonding doen, proberen om eerder gemaakte wonden weer open te halen, of open te houden.

 

Waarom gaat iemand over tot zelfverwonding?http://www.relicom.nlhttp://www.relicom.nl/re-imet/images/top.png

Zelfverwonding kan verschillende functies hebben voor de persoon die hiertoe overgaat. Meestal hebben deze verschillende mogelijke functies te maken met het beïnvloeden van de eigen gevoelens. Hieronder volgt een aantal veelvoorkomende functies van automutilatie.

Schreeuw om hulp:

Het beginnende stadium van de automutilatie is vaak een schreeuw om hulp. Ergens wil de persoon zijn of haar beschadiging verborgen houden, maar koestert tegelijkertijd ook een stil verlangen dat het juist wordt opgemerkt, opdat mensen inzien dat er serieus iets aan de hand is. Vergelijkbaar met deze vorm is de zelfmoordpoging, die in sommige gevallen ook wordt gehanteerd als een schreeuw om aandacht.

Vermindering van negatieve gevoelens:

In deze vorm, wat overigens de meest samenhangende vorm met de andere versies is, probeert de automutilant negatieve gevoelens als leegte, onbestemde angst, spanning, depressie of woede te vergeten door de lichamelijke beschadiging als afleiding te gebruiken. In deze zin zijn de negatieve gevoelens te groot en te ondraaglijk, zodat een lichamelijke vorm van pijn draaglijker en fijner is. Het kan een manier zijn om in een soort trance te raken, om tijdelijk te ontsnappen aan een bedreigende situatie of ervaring, zoals de herinnering aan een pijnlijk moment uit het verleden.

Herinneringen van vroeger opnieuw beleven:

Automutilatie kan juist ook een manier zijn om dingen uit het verleden op te rakelen die voorheen verdrongen waren. De lichamelijke pijn kan pijn van vroeger oproepen.

Ontlading van spanning:

In deze vorm zorgen stress, geestelijke overbelasting, en terugkerende angsten ervoor dat de automutilant overgaat tot zelfverwondend gedrag. Na het toebrengen van letsel volgt een gevoel van ontlading en voldoening.

Doorbreken van vervreemding:

Door opzettelijk lichamelijke pijn te veroorzaken, kunnen mensen weer contact maken met het eigen lichaam en een reactie geven op een depersonalisatie of depressieve gevoelens. Deze vorm is de meest voorkomende vorm bij jonge mensen die in de periode van de pubertijd in aanraking komen met hun eigen identiteit. Ook in het geval van het overlijden van een dierbare of suïcidale depressiviteit wordt deze vorm gebruikt om contact te maken tussen lichaam en geest en het besef te versterken een levend wezen te zijn. In tegenstelling tot zelfdoding is deze vorm een manier om bewust te blijven van het leven en wordt het gebruikt als een hulpmiddel om door moeilijke tijden heen te komen. Ook het zien, ruiken en proeven van het bloed geeft het besef een sterfelijk wezen te zijn.

Opvullen van innerlijke leegte:

Deze vorm kan  ook het verdrijven van eenzaamheid inhouden. Door bezig te zijn met het lichaam en het aandacht te schenken door het opzettelijk te verwonden, kunnen mensen hierin een tijdverdrijf en vriend vinden. Het minderwaardig denken over jezelf en het alleen voelen in de zin van onbegrepen zijn, schreeuwt dan om een opvulling die gevonden kan worden door zelfbeschadiging.

Pijn verdragen als teken van macht en controle:

Door zichzelf te verwonden voelt de persoon zich machtig, aangezien hij of zij deze lichamelijke pijn kan hanteren en verdragen. Daarnaast is het een manier om ergens volledig macht over te hebben en alleen dat gevoel is al fijn. Bij deze vorm is de persoon vaak ook trots op het letsel en zal het dit vaak ook zien als een pronkstuk door het opzettelijk te versieren of door ermee te koop te lopen. Hij of zij krijgt het gevoel waardevol en machtig te zijn in vergelijking tot anderen die zichzelf zulk letsel niet zouden kunnen toebrengen. Vaak zie je dat deze vorm het meest voorkomend is bij mensen die in hun jeugd ernstig geestelijk vernederd zijn, zich hierdoor onzeker voelen en tevens ook een zeer laag zelfbeeld hebben.

Boete doen, zelfbestraffing:

Deze vorm is veel voorkomend bij mensen die niets anders kunnen dan perfectionistisch handelen en een mindere vorm niet kunnen accepteren. Ook bij lichamelijk geweld kan de persoon terugvallen op deze vorm en het juist als een vorm van sentiment beschouwen, aangezien ze het lichamelijke geweld hebben ervaren als iets normaals en hier onbewust naar blijven verlangen. Daarnaast is het ook een manier om het lichaam, dat automutilanten vaak niet accepteren en zelfs haten, te bestraffen alsof het een vijand is.

Uiting van woede of verzet:

Deze vorm is een uiterst vrouwelijke manier voor het uiten van woede of verzet in een agressieve vorm. Terwijl dit gevoel meestal naar buiten toe wordt geuit, kan het ook geprojecteerd worden op de persoon zelf door  zichzelf letsel toe te brengen. Zo kan frustratie geuit worden, zonder daar anderen bij te hoeven betrekken. Deze woede kan gericht zijn op een ander persoon, een soort wrok die niet naar die persoon geuit kan worden.

 

Zelfbeschadiging wijst op andere problemenhttp://www.relicom.nlhttp://www.relicom.nl/re-imet/images/top.png

Specialisten in de behandeling van zelfverwondingen zien het gedrag als een manier waarop mensen die in het nauw zitten, hun voor hen onoplosbare problemen, toch nog hanteerbaar maken.
Op een andere manier gezegd: de onverwerkte geestelijke pijn en druk waaronder slachtoffers van geestelijke en/of lichamelijke onderdrukking gebukt gaan, loopt vaak zo hoog op dat het veroorzaken van lichamelijke pijn bij jezelf ervoor lijkt te zorgen, dat je voor een bepaald moment even verlost bent van de pijn van zelfhaat en eenzaamheid. Het lijkt daarnaast, in een situatie waarin mensen grote machteloosheid voelen, een manier om toch nog ergens controle over te hebben, namelijk je eigen lichaam. Zelfverwonding komt onder andere voor in situaties waar de sociale druk zo groot is, dat er geen andere uitlaatklep is voor de problemen waar mensen onder lijden.

Zelfbeschadiging geeft aan dat er andere problemen spelen bij de persoon. Het is een bijverschijnsel bij veel vormen van identiteitsstoornissen, waarbij de persoon zichzelf verliest. Veel voorkomende combinaties zijn: Anorexia nervosa, Boulimia nervosa, vele vormen van angsten of dwangstoornissen, faalangst, burn-out, borderlinegedrag, psychoses, bindings- of verlatingsangst.
 

Lees hier meer over het ontstaan van automutilatie en onderliggende problemen.

 

Alle rechten voorbehouden. Geen aansprakelijkheid op de getoonde inhoud van deze website.